In gesprek met de transformatie-aanjagers

Sinds kort zetten Paul Bergmans en Marijn van de Sande zich in als transformatieaanjagers Palliatieve Zorg in de Mijnstreek. Vanuit het regionale IZA-transformatieplan werken zij samen met huisartsen, kaderhuisartsen en andere zorgpartners aan het verder verbeteren van palliatieve zorg. Wat houdt hun rol precies in, wat willen zij bereiken en wat gaan huisartsen en andere zorgverleners daarvan merken? We gingen met hen in gesprek. 

Paul en Marijn, kunnen jullie jezelf kort voorstellen?
“Mijn naam is Paul Bergmans,” begint Paul. “Ik werk al geruime tijd als huisarts in Geleen en was tot 1 januari jl. directeur van MCC Omnes. Sinds 1 mei werk ik samen met Marijn als transformatieaanjager voor het IZA-plan Palliatieve Zorg. Palliatieve zorg heeft voor mij als huisarts altijd een belangrijke plek gehad. In de praktijk zie je hoe waardevol goede palliatieve zorg is voor patiënten en hun naasten. Vanuit MCC Omnes ben ik eerder nauw betrokken geweest bij projecten als ‘Gewenste zorg in de laatste levensfase’ en het ‘time-out project’.”

 Marijn vult aan: “Ik ben Marijn van de Sande, transformatieaanjager Palliatieve Zorg Mijnstreek en beleidsadviseur bij Meditta. Samen met Paul, de betrokken kaderhuisartsen palliatieve zorg en andere huisartsen kijken we hoe we de palliatieve zorg in de Mijnstreek verder kunnen verbeteren. Palliatieve zorg gaat over de mens en over wat belangrijk is in het leven. Het gaat ook om de relatie en vertrouwensband tussen zorgverlener, patiënt en familie. Dat maakt deze zorg zo bijzonder. Uit eigen ervaring weet ik hoe belangrijk het is dat zaken op tijd geregeld zijn,” vervolgt Marijn. “Dat pijnbestrijding en ondersteuning beschikbaar zijn, en dat er ruimte is om rustig afscheid te nemen. Niet alleen voor de patiënt zelf, maar ook voor de nabestaanden. Dit IZA-plan, waaraan ook door huisartsen en HACo West is meegeschreven, biedt een mooie kans om ervoor te zorgen dat iedereen in de regio kan rekenen op goede palliatieve zorg.” 

“We willen huisartsen beter ondersteunen en verbinden”

Jullie zijn aangesteld als transformatie-aanjagers Palliatieve Zorg. Wat houdt die rol precies in? 
Paul: “Het IZA-plan heeft subsidie gekregen om de komende jaren te investeren in palliatieve zorg in Zuid-Limburg. Ook in ziekenhuizen en VVT-instellingen zijn aanjagers benoemd. We hebben allemaal dezelfde opdracht: de palliatieve zorg in de regio verbeteren. Wij richten ons vooral op de huisartsenzorg. Concreet betekent dit dat we werken aan betere samenwerking tussen disciplines, het organiseren van MDO’s palliatieve zorg, de introductie van een expertisecentrum, nascholing en het zoeken naar oplossingen voor knelpunten die huisartsen ervaren,” zegt Paul. “Daarbij willen we niet vanachter een bureau bedenken wat nodig is. We voeren juist veel gesprekken met huisartsen, bestuurders, kaderhuisartsen en organisaties rondom palliatieve zorg. Een verandering slaagt alleen als die aansluit bij een echte behoefte of een concreet probleem in de praktijk.” 

“Goede palliatieve zorg is nog niet altijd vanzelfsprekend”

 
Waarom is dit transformatieplan ontwikkeld? 
Marijn: “Omdat goede palliatieve zorg nog niet altijd vanzelfsprekend is. Patiënten krijgen soms nog geen, of niet-optimale palliatieve zorg. Mensen verblijven en sterven niet altijd op een plek waar zij zich thuis voelen. Ook is er soms sprake van onnodig veel pijn, onrust of ziektelast. Daarnaast zien we dat niet-passende zorg kan ontstaan, bijvoorbeeld vermijdbare bezoeken aan de huisartsenpost of de spoedeisende hulp.” Paul herkent dat beeld. “Door dubbele vergrijzing, een toename van chronische aandoeningen en multimorbiditeit zal het aantal palliatieve patiënten de komende jaren fors toenemen. Tegelijkertijd is de zorg nu nog regelmatig gefragmenteerd, van wisselende kwaliteit en met onvoldoende samenhang en continuïteit. De druk op alle zorgverleners neemt toe, en zeker ook op de huisarts. Het doel is daarom een beweging richting goed georganiseerde, samenhangende, interdisciplinaire palliatieve zorg,” aldus Paul. Marijn vult aan: “We willen toe naar volledig geïntegreerde, kwalitatieve en mensgerichte palliatieve zorg in de Mijnstreek. Dat kan alleen door intensieve samenwerking tussen onder meer ziekenhuizen, huisartsenzorg, wijkverpleging, verpleeghuiszorg, hospices, informele zorg en het sociaal domein. De huisarts hoeft het niet alleen te doen.”

 Wat merken huisartsen straks concreet van deze transformatie? 
Paul: “We willen de huisarts vooral beter ondersteunen. Dat doen we door samenwerking met andere zorgverleners te versterken en door een beter netwerk met korte lijnen te organiseren. Daarbij is er ondersteuning van onder andere kaderhuisartsen palliatieve zorg. Een belangrijk onderdeel is ook proactiever werken,” zegt Paul. “Als je tijdig markeert dat iemand palliatieve zorg nodig heeft, een ACP-gesprek voert, afspraken vastlegt en die deelt met andere zorgverleners, kun je crisissituaties vaker voorkomen. Uiteindelijk wil je dat mensen een zo optimaal mogelijke laatste levensfase hebben en, als dat mogelijk is, overlijden op de plek die zij zelf kiezen.” Marijn: “Huisartsen geven soms aan dat zij palliatieve zorg lastig vinden, bijvoorbeeld door beperkte kennis of ervaring, of omdat zij het gevoel hebben er alleen voor te staan. Ook kan het ingewikkeld zijn om transmuraal goed af te stemmen met andere zorgverleners. Als informatie over wensen en behandelgrenzen niet goed is vastgelegd in het dossier, maakt dat de zorg kwetsbaar. Juist daar willen we verbetering in brengen.”

“MDO’s helpen om blinde vlekken zichtbaar te maken”

 
Waar richten jullie je de komende periode als eerste op? 
Paul: “Een eerste belangrijke stap is het opzetten van een pilot voor generalistische MDO’s palliatieve zorg. Daarbij betrekken we in elk geval huisartsen, kaderhuisartsen en thuiszorg, hospice en het sociaal domein. Afhankelijk van de behoefte kunnen ook bijvoorbeeld GGZ, geestelijk verzorgers, POH’ers of palliatief verpleegkundigen aansluiten. Wat mooi is aan zo’n MDO,” vervolgt Paul, “is dat je als huisarts soms denkt dat je geen vragen hebt, maar dat er tijdens het overleg toch punten naar voren komen die je zelf niet had gezien. Er wordt kennis en ervaring gedeeld, en er ontstaat een netwerk waar je in de dagelijkse zorg veel aan hebt.” Marijn: "Huisartsen die interesse hebben om mee te denken of mee te doen met een MDO, nodigen we uit om contact met ons op te nemen. En waaraan we verder ook werken is het digitaal delen van een individueel zorgplan, zodat alle betrokken zorgverleners kunnen zien welke afspraken er zijn gemaakt.”

“Samenwerking is essentieel, in de thuissituatie én transmuraal”   

Samenwerking staat centraal in palliatieve zorg. Welke partijen zijn betrokken? 
Paul: “Wij richten ons vooral op de samenwerking rondom de palliatieve patiënt in de thuissituatie en binnen de eerste lijn. Maar goede palliatieve zorg kun je niet leveren zonder samenwerking met ziekenhuizen, hospices, specialisten, zorginstellingen of een expertiseteam. Betere samenwerking leidt uiteindelijk tot betere zorg en minder belasting voor de huisarts.” Marijn: “Juist omdat palliatieve zorg zoveel verschillende domeinen raakt, is het belangrijk dat alle betrokkenen elkaar weten te vinden. Het gaat om medische zorg, maar ook om ondersteuning thuis, informele zorg, het sociaal domein en aandacht voor de wensen van patiënt en familie. De kracht zit in het samenbrengen van die perspectieven.”

 Tegen welke uitdagingen lopen zorgverleners nu aan? 
Paul: “De bekende knelpunten zijn er zeker: gebrek aan tijd en gebrek aan geld. Tegelijkertijd proeven we veel enthousiasme. Huisartsen erkennen de noodzaak en er is duidelijk een drive om goede palliatieve zorg te leveren.” Marijn: “Daarom vinden we het zo belangrijk om goed te luisteren en willen we huisartsen nadrukkelijk uitnodigen om hun ervaringen, wensen en knelpunten met ons te delen. Alleen dan kunnen we onze aanpak goed laten aansluiten bij wat er in de praktijk nodig is.”

“Er is tijd en ruimte nodig, maar ook veel enthousiasme”

Wat hopen jullie over een jaar bereikt te hebben? 
Paul: “We willen minimaal onze doelen gerealiseerd hebben, en liefst nog wat meer. Met dat ‘meer’ bedoel ik vooral: dat we ook aan de slag zijn gegaan met wat huisartsen zelf aandragen. Hun input is belangrijk om deze transformatie goed vorm te geven.” Marijn: “Ik hoop dat huisartsen zich beter ondersteund voelen in het bieden van palliatieve zorg. En dat patiënten in de Mijnstreek steeds beter kunnen rekenen op toegankelijke, kwalitatief goede palliatieve zorg die aansluit bij hun wensen en behoeften.”  

Tot slot: wat willen jullie huisartsen in de Westelijke Mijnstreek meegeven? 
Paul lacht: “Ik doe deze oproep zoals mensen die van mij gewend zijn: lekker kort door de bocht. Sta open voor veranderingen en gooi de deur niet dicht omdat je tijd moet investeren. Want als je wordt ingehaald door de ontwikkelingen, kost het je uiteindelijk nog veel meer tijd.” Marijn: “En lees je dit als huisarts en wil je meedenken over de uitvoering van dit IZA-plan? Laat het vooral weten. Je input is van harte welkom. Samen kunnen we ervoor zorgen dat palliatieve zorg in de Mijnstreek verder verbetert, voor patiënten, naasten én zorgverleners.”

Naar het overzicht van nieuwsberichten.